Arkiv for april 2011

Gode søkartal på Geofag

Antall primærskereSamordna opptak friga søkartala til høgare utdanning i dag. På landsbasis aukar talet på søkarar i snitt med 5.3% frå 2010 til 2011, og søkinga til realfag med 8.6%. På fakultetet aukar talet på primærsøkarar med 14%. På «våre» program er stoda at for Geofag: Geologi, geofysikk og geografi held den gode utviklinga fram, med 98 primærsøkarar, opp 18% frå i fjor, og meir enn ei fordobling frå 2005 (41 søkarar). Fysikk, astronomi og meteorologi, har ein liten nedgang frå i fjor, men har ser ut til å ha stabilisert seg på rundt 140 søkarar etter ein svak periode for nokre år sidan. Skal ein peike på ei negativ utvikling må det vere at lektorprogrammet i realfag har ein nedgang på 22%. Vi treng dyktige lærarar i realfag!

På dei andre lærestadane ser vi gjennomgåande ein auke for geologi-programma, og stor sett status quo for dei andre geofaga. Det er særleg hyggeleg å kunne gratulere Høgskulen i Sogn og Fjordane med ein auke frå 17 til 26 på det unge programmet i geologi og geofare!

Kjelde: Samordna opptak

Advertisements

Sterk avsmelting frå arktiske brear

AustfonnaI ein artikkel i siste Nature dokumenterar ei kanadisk/norsk/nederlandsk/amerikansk forskargruppe stor auke i avsmelting og massetap frå breane i kanadisk arktis dei siste åra. Artikkelen er «Sharply increased mass loss from glaciers and ice caps in the Canadian Arctic Archipelago», Alex S. Gardner, Geir Moholdt, Bert Wouters, Gabriel J. Wolken, David O. Burgess, Martin J. Sharp, J. Graham Cogley, Carsten Braun & Claude Labine. Vår mann i gruppa er Geir Moholdt, som disputerte i januar, og som no er postdoktor ved Scripps Institute of Ocanography.

Området som er studert er breane i kanadisk arktis, det vil seie øyene mot Nordvestpassasjen. Det samla brearealet er sammen 148 000 kvadratkilometer, nesten halvparten av Norges totalareal, og perioden som er studert er 2004 til 2009. Forskarane har nytta tre ulike og uavhengige måleteknikkar for å estimere endingane i brevolum. Geir Moholdt har nytta lasermålingar frå satelitten ICESat – dette er del av doktorgradsarbeidet hans. Nederlenderane har nytta gravitasjonsmålingar fra GRACE-satellitten, som registrerar endringar i tyngefeltet, medan den nordamerikanske gruppa har nytta tradisjonelle bremålingar og modellering basert på klimadata. Denne metoden kan nyttast frå 60-talet og fram til i dag. Over dei seks åra har breane mista 2.5 m i snitt, og tapet har vore klart størst dei tre siste åra. Seks år er alt for lite til å gje ein sikker langtidstrend, men arbeidet viser for det fyrste at desse breområdene reagerar snøgt på klimasignal og at denne regionen no den viktigaste kjelda til havnivåauke utanom Grønland. I tillegg viser dette forskningsarbeidet at dei tre uavhengige målemetodane gjev sammenliknbare resultat.

Pressemelding om arbeidet finn du her.

Brear og havnivå

GlaciodynDagens doktordisputas er Chris Nuth som disputerte med avhandlinga «Quantification and interpretation of glacier elevation changes». Prøveforelesinga var «How level is the sea». Chris sitt doktorarbeide er knytta til IPY-prosjektet GLACIODYN, og tek for seg avsmelting på breane på Svalbard, og kor mykje dette betyr for havnivået. Han kombinerar fjernmålingsmetodar og bakkemålingar på nye måtar, og kjem slik fram til både betre estimat for utviklinga av breane på Svalbard, og ny metodikk som kan brukast over heile verda. Meir om arbeide til Chris finn du her.

Vil du fylgje breforskarane våre i felt, så ta ein titt på denne videoen.

Det lengste året

ForskningsflyDet internasjonale polaråret (IPY) vert i desse dagar avslutta med ein nasjonal sluttkonferanse i Tromsø. «Året» tok til i 2007, med to år med konsentrert internasjonal feltinnsats og så analyser og publisering. Institutt for geofag har hatt leiinga av to prosjekt, og har delteke i mange andre. «Våre» prosjekt er IPY-Thorpex, leia av Jón Egill Kristjánsson og GLACIODYN, leia av Jon Ove Hagen. Det fyrste er om polare lågtrykk og polarstormar, og har fått stort oppslag i Aftenposten i dag 12. april, under titttelen «De gjorde værvarslet sikrere». Her finn du intervju med Øystein Hov og Jón Egill. GLACIODYN handlar om verknaden av klimaendringar på breane i Arktis. Prosjektet har no fått ein avløysar i det nordiske toppforskningssenteret SVALI, også leia av Jon Ove. For begge prosjekta, og for IPY generelt, gjeld det at dei store datamengdene som har vorte innsamla vil vere til stor nytte for internasjonal prolarforskning i mange år framover.

Arbeidsgjevarundersøkinga 2010

UiO har gjennomført ei undersøking mellom arbeidsgjevarane om kva dei tykkjer om kandidatar frå universitetet. Undersøkinga femner om fakulteta MatNat, SV, UV og HF.  Prosjektleiar har vore Kristoffer Barbøl Vikebak, MatNat, og undersøkinga er gjennomført av TNS Gallup som web-skjema mellom arbeidsgjevarar med meir enn fire tilsette. Annik Myhre representerte MatNat i styringsgruppa. Av dei som har svart har 1895 tilsette frå UiO innan dei aktuelle fagområda. Gjennomgåande er dei godt nøgde med UiO-kandidatane, og dei aller fleste (92%) vil tilsette fleire av våre. Dei med tilsette fra MatNat (663) vurderar som dei viktigaste kvalifikasjonane:

  1. Evne til å tileigne seg ny kunnskap
  2. Evne til å formidle kunnskap
  3. Evne til å arbeide sjøvstendig

MatNat-kandidatane scorar best på fagkompetanse, 4.4 på ein skala frå 1 til 5 (best). Etter det evne til analyttisk tenking, evne til å tileigne seg ny kunnskap og evne til å arbeide sjølvstendig, alle med score 4.2. Av tre viktigaste kvalifikasjonane, sett frå arbeidsgjevarsida er det altså svært god score på evne til å tileigne seg ny kunnskap, medan karakterane på evne til å formidle kunnskap er 3.9 og evne til å arbeide produktivt i team 3.6. Det siste er nok eit signal om at vi bør satse meir på gruppearbeid i undervisninga. Svakast score får kandidatane våre på evne til å leie (3.4) og å ha god bransje/verksemdkunnskap (3.3) – dette er likevel ikkje dårlege karakterar.

Det ser ellers ut til at kandidatane våre gjennomgåande gjev seg sjølv noko dårlegare karakterar enn arbeidsgjevarane. Dette er rettnok frå to ulike undersøkingar, denne og Kandidatundersøkinga 2008, men det er generelt sett godt samsvar mellom dei to.

Meir om undersøkinga og kortversjon av rapporten finn du her.

Den stille veka

EGUDen stille veka på Institutt for geofag er ikkje påskeveka, men EGU-veka. Denne veka møtes tusener av forskarar frå heile verda, og særleg frå Europa, til den årvisse generalforsamlinga i European Geoscience Union i Wien. Her legg dei fram forskninga si, møter gamle og nye kollegaer og diskuterar dei store spørsmåla og utfordringane innan geofaga. Ikkje minst er dette ein god møtestad for unge forskarar, som kan presentere prosjekta sine medan dei er undervegs, i postersesjonar. For alt eg veit kan det vel verte tid til ein kvitvin på byen óg.

Norske media har lite om denne viktige vitskaplege samlinga, men BBC Science har eigen vitskapsjournalist i Wien som rapporterar dagleg. Saker BBC har teke opp så langt denne veka er den snøgge smeltinga av breane i Sør-Amerika, planane til det internationale Integrated Ocean Drilling Program (IODP) om å bore for å ta opp 1.5 km kjerneprøver frå Chicxulub-krateret i Mexico, og det tunne ozon-laget i nordområda i år på grunn av den kalde vinteren. Chicxulub-nedslaget for 65 millionar år er enormt – krateret er 180 km i diameter, og mange meiner at det var det som tok knekken på dinosaurane. BBC-oppslaget om ozon har intervju med Geir Braathen frå WMO, tidlegare forskningssjef på NILU.

Nyhendestraumen (med video) frå EGU finn du her.

Mangel på geokompetanse

geomatikkDet er stor etterspurnad etter geofagleg kompetanse i samfunnet. Tekniske Ukeblad har i dag eit oppslag med tittelen «Vill jakt på kartdata-hoder» der hovudmeldinga er at bransjen er bekymra for framtida sidan prosjekta og utfordringane står i kø medan rekrutteringa sviktar. Samtidig leitar oljebransen både etter nye funn og norske fagfolk. Tilsvarande meldingar får vi frå andre miljøa som rekrutterar frå faget vårt. Geofag opnar dørane til arbeidslivet!

Geofagleg aprilsnarr

Sidan det er 1. april i dag – er det mogeleg å lage ein geofagleg aprilsnarr? Det beste forslaget eg makta å kome med sjølv var å foreslå at komiteen som bedømde doktordisputasen på instituttet i dag skulle kunngjere at kandidaten var underkjent. Forslaget vart av gode grunnar nedstemt. Så i staden måtte eg sjekka litt rundt om i verda, og fann eit oppslag, i Politiken: «Danmark er blevet mindre efter japansk jordskælv». Utgangspunktet er at Danmark etter jordskjelvet i Japan har flytta seg 50 cm sørover, og sidan grensa ligg fast er 30 km2 av dansk jord vorten tysk.

Tykkjer den var god, eg! Andre som har funne tilsvarande gullkorn?